صندوق قرض‌الحسنه نهادی مالی، مردمی و اجتماعی است که با هدف اعطای وام بدون بهره یا با کارمزد بسیار اندک به افراد نیازمند یا اعضای خود فعالیت می‌کند. این صندوق‌ها معمولاً با جمع‌آوری پس‌اندازهای کوچک از مردم، اعضای محله، خانواده‌ها، همکاران یا گروه‌های اجتماعی شکل می‌گیرند و سرمایه جمع‌آوری‌شده را برای رفع نیازهای ضروری افراد به کار می‌برند.

فلسفه اصلی صندوق قرض‌الحسنه بر پایه اعتماد، مشارکت، کمک متقابل و مسئولیت اجتماعی است. در این مدل، افراد جامعه به جای آنکه فقط دریافت‌کننده کمک باشند، خودشان نیز در حد توان در حل مشکلات دیگران نقش پیدا می‌کنند. همین ویژگی باعث می‌شود صندوق قرض‌الحسنه علاوه بر کارکرد مالی، کارکرد فرهنگی و اجتماعی هم داشته باشد.

این صندوق‌ها می‌توانند در موضوعاتی مانند درمان، ازدواج، تحصیل، اشتغال، تعمیر مسکن، خرید لوازم ضروری، رفع بدهی‌های فوری یا عبور از مشکلات موقت خانوادگی نقش مهمی داشته باشند. بسیاری از خانواده‌ها در شرایطی قرار می‌گیرند که با یک وام کوچک و بدون بهره می‌توانند از بحران عبور کنند، بدون اینکه زیر فشار سودهای سنگین یا بدهی‌های فرساینده قرار بگیرند.

صندوق قرض‌الحسنه زمانی موفق‌تر است که با شفافیت، نظم، عدالت در پرداخت و سازوکار دقیق بازپرداخت اداره شود. اگر اعتماد عمومی حفظ شود، این صندوق‌ها می‌توانند به یک پشتوانه محلی و مردمی تبدیل شوند و روحیه همکاری، همدلی و نوع‌دوستی را در جامعه تقویت کنند.